avś_10.008.01.
यो॒ भूतं॒ च भ॒व्यं च स॒र्वं य॒श् चाधिति॒ष्ठति ।
स्व् अ॑र्य॒स्य च के॒वलं त॒स्मै ज्येष्ठा॒य ब्र॒ह्मणे न॒मः ॥१॥
yó bhūtáṃ ca bhávyaṃ ca sárvaṃ yáś cādhitíṣṭhati |
sv àryásya ca kévalaṃ tásmai jyeṣṭhā́ya bráhmaṇe námaḥ ||1||
Кто прошлое и будущее
И кто всё (на свете) превосходит,
Кому единственно принадлежит небо —
Поклон этому главному брáхману!
Worship to loftiest Brahma, Lord of what hath been and what
shall be,
To him who rules the universe, and heavenly light is all his own!
avś_10.008.02.
स्कम्भे॒नेमे॒ वि॒ष्टभिते द्यौ॒श् च भू॒मिश् च तिष्ठतः ।
स्कम्भ॒ इदं॒ स॒र्वम् आत्मन्व॒द् य॒त् प्राण॒न् निमिष॒च् च य॒त् ॥२॥
skambhénemé víṣṭabhite dyáuś ca bhū́miś ca tiṣṭhataḥ |
skambhá idáṃ sárvam ātmanvád yát prāṇán nimiṣác ca yát ||2||
Благодаря Скамбхе эти двое — небо и земля
Стоят установленные врозь.
В Скамбхе (находится) все то, (что) наделено атманом,
Что дышит и что моргает.
Upheld by Skambha's power these two, the heaven and the earth,
stand fast.
Skambha is all this world of life, whatever breathes or shuts an.
eye.
avś_10.008.03.
तिस्रो॒ ह प्रजा॒ अत्याय॒म् आयन् न्य् अ॑न्या॒ अर्क॒म् अभि॒तो ऽविशन्त ।
बृह॒न् ह तस्थौ र॒जसो विमा॒नो ह॒रितो ह॒रिणीर् आ॒ विवेश ॥३॥
tisró ha prajā́ atyāyám āyan ny ànyā́ arkám abhíto 'viśanta |
br̥hán ha tasthau rájaso vimā́no hárito háriṇīr ā́ viveśa ||3||
Целых три поколения уже миновали.
Другие устроились вокруг восхваления.
Высоко стоит он как мера пространства.
Рыжеватый (бог) вошел в рыжеватых (жен).
Three generations have gone by and vanished and others near
have entered into sunlight.
There stood on high he who metes out the region into green,
plants hath passed the Golden-coloured.
avś_10.008.04.
द्वा॒दश प्रध॒यश् चक्र॒म् ए॒कं त्री॒णि न॒भ्यानि क॒ उ त॒च् चिकेत ।
त॒त्रा॒हतास् त्री॒णि शता॒नि शङ्क॒वः षष्टि॒श् च खी॒ला अ॒विचाचला ये॒ ॥४॥
dvā́daśa pradháyaś cakrám ékaṃ trī́ṇi nábhyāni ká u tác ciketa |
tátrā́hatās trī́ṇi śatā́ni śaṅkávaḥ ṣaṣṭíś ca khī́lā ávicācalā yé ||4||
Двенадцать ободьев, колесо одно,
Три ступицы — кто же это понимает?
Туда вбито три сотни гвоздиков
И шестьдесят колышков, которые неподвижны.
One is the wheel, the tires are twelve in number, the naves are
three What man hath understood it?
Three hundred spokes have thereupon been hammered, and sixty
pins set firmly in their places.
avś_10.008.05.
इदं॒ सवितर् वि॒ जानीहि ष॒ड् यमा॒ ए॒क एकजः॒ ।
त॒स्मिन् हापित्व॒म् इछन्ते य॒ एषाम् ए॒क एकजः॒ ॥५॥
idáṃ savitar ví jānīhi ṣáḍ yamā́ éka ekajáḥ |
tásmin hāpitvám ichante yá eṣām éka ekajáḥ ||5||
Узнай это, о Савитар:
Шестеро близнецов, один рожден в одиночку,
И они ищут участия в том,
Кто из них один рожден в одиночку.
Discern thou this, O Savitar. Six are the twins, one singly born.
They claim relationship in that among them which is born alone.
avś_10.008.06.
आविः॒ स॒न् नि॒हितं गु॒हा ज॒रन् ना॒म मह॒त् पद॒म् ।
त॒त्रेदं॒ स॒र्वम् आ॒र्पितम् ए॒जत् प्राण॒त् प्र॒तिष्ठितम् ॥६॥
āvíḥ sán níhitaṃ gúhā járan nā́ma mahát padám |
tátredáṃ sárvam ā́rpitam éjat prāṇát prátiṣṭhitam ||6||
Будучи явным, оно скрыто втайне —
«Старое» по имени великое местопребывание.
Там все это установлено,
Водворено что шевелится, что дышит.
Though manifest, it lies concealed in the vast place they call the
old:
Therein is firmly stationed all the moving, breathing universe.
avś_10.008.07.
ए॒कचक्रं वर्तत ए॒कनेमि सह॒स्राक्षरं प्र॒ पुरो॒ नि॒ पश्चा ।
अर्धे॒न वि॒श्वं भु॒वनं जजा॒न य॒द् अस्यार्धं॒ क्व॑ त॒द् बभूव ॥७॥
ékacakraṃ vartata ékanemi sahásrākṣaraṃ prá puró ní paścā |
ardhéna víśvaṃ bhúvanaṃ jajā́na yád asyārdháṃ kvà tád babhūva ||7||
Оно вертится с одним колесом, с одним ободом.
С тысячей слогов: вперед — на восток, вспять — на запад.
Половиной оно породило все мироздание.
(Та), что (другая) его половина, — где она оказалась?
Up, eastward downward in the west, it rolleth, with countless
elements, one-wheeled, single-fellied.
With half it hath begotten all creation. Where hath the other half
become unnoticed?
avś_10.008.08.
पञ्चवाही॒ वहत्य॒ग्रम् एषां प्र॒ष्टयो युक्ता॒ अनुसं॒वहन्ति ।
अ॒यातम् अस्य ददृशे॒ न॒ यातं॒ प॒रं ने॒दीयो॒ ऽवरं द॒वीयः ॥८॥
pañcavāhī́ vahatyágram eṣāṃ práṣṭayo yuktā́ anusáṃvahanti |
áyātam asya dadr̥śé ná yātáṃ páraṃ nédīyó 'varaṃ dávīyaḥ ||8||
Везущий пятерых везет впереди.
Запряженные пристяжные везут вместе следом.
Неушедшее видно у него, (а) не ушедшее;
Отдаленное — ближе, приближенное — дальше.
In front of these the five-horsed car moves onward: side-horses,
harnessed with the others draw it.
No one hath seen its hither course untravelled; the height sees
it more near, the depth more distant.
avś_10.008.09.
तिर्य॒ग्बिलश् चमस॒ ऊर्ध्व॒बुध्नस् त॒स्मिन् य॒शो नि॒हितं विश्व॒रूपम् ।
त॒द् आसत ऋ॒षयः सप्त॒ साकं॒ ये॒ अस्य॒ गोपा॒ महतो॒ बभूवुः॒ ॥९॥
tiryágbilaś camasá ūrdhvábudhnas tásmin yáśo níhitaṃ viśvárūpam |
tád āsata ŕ̥ṣayaḥ saptá sākáṃ yé asyá gopā́ maható babhūvúḥ ||9||
Чаша с отверстием сбоку, с дном наверху —
В ней положена слава всех форм.
Там сидят вместе Семеро Риши,
Что стали хранителями ее, великой.
The bowl with mouth inclined and bottom upward holds stored
within it every form of glory.
Thereon together sit the Seven Rishis who have become this
mighty One's protectors
avś_10.008.10.
या॒ पुर॒स्ताद् युज्य॒ते या॒ च पश्चा॒द् या॒ विश्व॒तो युज्य॒ते या॒ च सर्व॒तः ।
य॒या यज्ञः॒ प्रा॒ङ् ताय॒ते तां॒ त्वा पृछामि कतमा॒ सा॒ ऋचा॒म् ॥१०॥ {२६}
yā́ purástād yujyáte yā́ ca paścā́d yā́ viśváto yujyáte yā́ ca sarvátaḥ |
yáyā yajñáḥ prā́ṅ tāyáte tā́ṃ tvā pr̥chāmi katamā́ sā́ r̥cā́m ||10|| {26}
(Тот), что запрягается спереди, и (тот), что сзади,
Что запрягается со всех сторон и что с каждой стороны,
Благодаря чему жертва распространяется на восток —
Об этом я спрашиваю тебя: который это из гимнов?
The Verse employed at opening and conclusion, the Verse
employed in each and every portion;
That by which sacrifice proceedeth onward. I ask thee which is
that of all the Verses.
avś_10.008.11.
य॒द् ए॒जति प॒तति य॒च् च ति॒ष्ठति प्राण॒द् अ॒प्राणन् निमिष॒च् च य॒द् भु॒वत् ।
त॒द् दाधार पृथिवीं॒ विश्व॒रूपं त॒त् संभू॒य भवत्य् ए॒कम् एव॒ ॥११॥
yád éjati pátati yác ca tíṣṭhati prāṇád áprāṇan nimiṣác ca yád bhúvat |
tád dādhāra pr̥thivī́ṃ viśvárūpaṃ tát saṃbhū́ya bhavaty ékam evá ||11||
Что шевелится, летает и что стоит,
Что бывает дышащим, недышащим, моргающим,
Это, обладающее всеми формами, поддерживает землю,
Это, вместе взятое, образует одно единственное.
That which hath power of motion, that which flies, or stands,
which breathes or breathes not, which, existing, shuts the eye
Wearing all forms that entity upholds the earth, and in its close
consistence still is only one.
avś_10.008.12.
अनन्तं॒ वि॒ततं पुरुत्रा॒नन्त॒म् अ॒न्तवच् चा स॒मन्ते ।
ते॒ नाकपाल॒श् चरति विचिन्व॒न् विद्वा॒न् भूत॒म् उत॒ भ॒व्यम् अस्य ॥१२॥
anantáṃ vítataṃ purutrā́nantám ántavac cā sámante |
té nākapāláś carati vicinván vidvā́n bhūtám utá bhávyam asya ||12||
Бесконечное растянуто по многим местам.
Бесконечное и конечное, имеющие один конец, —
Их двоих хранитель небосвода воспринимает, различая,
Зная прошлое и будущее этого.
The infinite to every side extended, the finite and the infinite
around us,
These twain Heaven's Lord divides as he advances, knowing the
past hereof and all the future
avś_10.008.13.
प्रजा॒पतिश् चरति ग॒र्भे अन्त॒र् अ॒दृश्यमानो बहुधा॒ वि॒ जायते ।
अर्धे॒न वि॒श्वं भु॒वनं जजा॒न य॒द् अस्यार्धं॒ कतमः॒ स॒ केतुः॒ ॥१३॥
prajā́patiś carati gárbhe antár ádr̥śyamāno bahudhā́ ví jāyate |
ardhéna víśvaṃ bhúvanaṃ jajā́na yád asyārdháṃ katamáḥ sá ketúḥ ||13||
Праджапати движется в утробе, внутри.
Невидимый, он рождается многократно.
Половиной (своей) он породил все мироздание.
Что за (другая) половина у него — каков тот признак?
Within the womb Prajāpati is moving: he, though unseen, is
born in sundry places.
He with one half engendered all creation. What sign is there to
tell us of the other?
avś_10.008.14.
ऊर्ध्वं॒ भ॒रन्तम् उदकं॒ कुम्भे॒नेवोदहार्य॑म् ।
प॒श्यन्ति स॒र्वे च॒क्षुषा न॒ स॒र्वे म॒नसा विदुः ॥१४॥
ūrdhváṃ bhárantam udakáṃ kumbhénevodahāryàm |
páśyanti sárve cákṣuṣā ná sárve mánasā viduḥ ||14||
(Его), носящего вверх воду,
Словно водонос — кувшином,
Все видят глазами,
Не все знают мыслью.
All men behold him with the eye, but with the mind they know
not him.
Holding aloft the water as a water-bearer in her jar.
avś_10.008.15.
दूरे॒ पूर्णे॒न वसति दूर॒ ऊने॒न हीयते ।
मह॒द् यक्षं॒ भु॒वनस्य म॒ध्ये त॒स्मै बलिं॒ राष्ट्रभृ॒तो भरन्ति ॥१५॥
dūré pūrṇéna vasati dūrá ūnéna hīyate |
mahád yakṣáṃ bhúvanasya mádhye tásmai balíṃ rāṣṭrabhŕ̥to bharanti ||15||
Вдалеке живет он вместе с полным,
Вдалеке он покидается недостаточным —
Великое чудо посреди мироздания.
Ему приносят дань сторонники царства.
With the full vase he dwells afar, is left far off what time it fails,
A mighty Being in creation's centre: to him the rulers of the
realms bring tribute.
avś_10.008.16.
य॒तः सू॒र्यः उदे॒त्य् अ॒स्तं य॒त्र च ग॒छति ।
त॒द् एव॒ मन्ये ऽहं॒ ज्येष्ठं॒ त॒द् उ ना॒त्य् एति किं॒ चन॒ ॥१६॥
yátaḥ sū́ryaḥ udéty ástaṃ yátra ca gáchati |
tád evá manye 'háṃ jyeṣṭháṃ tád u nā́ty eti kíṃ caná ||16||
Откуда солнце восходит
И куда заходит —
Это вот я считаю главным.
И это ничто не превосходит.
That, whence the Sun arises, that whither he goes to take his
rest,
That verily I hold supreme: naught in the world surpasses it.
avś_10.008.17.
ये॒ अर्वा॒ङ् म॒ध्य उत॒ वा पुराणं॒ वे॒दं विद्वां॒सम् अभि॒तो व॒दन्ति ।
आदित्य॒म् एव॒ ते॒ प॒रि वदन्ति स॒र्वे अग्निं॒ द्विती॒यं त्रिवृ॒तं च हंस॒म् ॥१७॥
yé arvā́ṅ mádhya utá vā purāṇáṃ védaṃ vidvā́ṃsam abhíto vádanti |
ādityám evá té pári vadanti sárve agníṃ dvitī́yaṃ trivŕ̥taṃ ca haṃsám ||17||
Кто поблизости, посредине или же в прошлом
Окружает речью знающего веду,
Это солнце все они на самом деле обсуждают,
Агни, во-вторых, троякого лебедя, (в-третьих).
Those who in recent times, midmost, or ancient, on all sides.
greet the sage who knows the Veda,
One and all, verily discuss Āditya, the second Agni, and the
threefold Hansa.
avś_10.008.18.
सहस्राह्ण्यं॒ वि॒यताव् अस्य पक्षौ॒ ह॒रेर् हंस॒स्य प॒ततः स्वर्ग॒म् ।
स॒ देवा॒न्त् स॒र्वान् उ॒रस्य् उपद॒द्य संप॒श्यन् याति भु॒वनानि वि॒श्वा ॥१८॥
sahasrāhṇyáṃ víyatāv asya pakṣáu hárer haṃsásya pátataḥ svargám |
sá devā́nt sárvān úrasy upadádya saṃpáśyan yāti bhúvanāni víśvā ||18||
На тысячи дней пути простерты его крылья,
Этого золотистого лебедя, летящего в небо.
Взяв всех богов к себе на грудь,
Он движется, озирая все существа.
This gold-hued Haiisa's wings, flying to heaven, spread o'er a
thousand days' continued journey.
Supporting all the Gods upon his bosom, he goes his way behol-
ding every creature.
avś_10.008.19.
सत्ये॒नोर्ध्व॒स् तपति ब्र॒ह्मणार्वा॒ङ् वि॒ पश्यति ।
प्राणे॒न तिर्य॒ङ् प्रा॒णति य॒स्मिन् ज्येष्ठ॒म् अ॒धि श्रित॒म् ॥१९॥
satyénordhvás tapati bráhmaṇārvā́ṅ ví paśyati |
prāṇéna tiryáṅ prā́ṇati yásmin jyeṣṭhám ádhi śritám ||19||
Истиной он сжигает в высоте,
Брáхманом он различает, обращенный к нам.
Дыханием он дышит крест-накрест,
(Тот), на котором покоится главное.
By truth he blazes up aloft by Brahma, he looks down below:
He breathes obliquely with his breath, he on whom what is.
highest rests.
avś_10.008.20.
यो॒ वै॒ ते॒ विद्या॒द् अर॒णी या॒भ्यां निर्मथ्य॒ते व॒सु ।
स॒ विद्वा॒न् ज्येष्ठं॒ मन्येत स॒ विद्याद् ब्रा॒ह्मणं मह॒त् ॥२०॥ {२७}
yó vái té vidyā́d aráṇī yā́bhyāṃ nirmathyáte vásu |
sá vidvā́n jyeṣṭháṃ manyeta sá vidyād brā́hmaṇaṃ mahát ||20|| {27}
Кто знает те две палочки для добывания огня,
С помощью которых добывается трением добро,
(Только) тот может считать себя знатоком главного.
Он может знать великого брáхмана.
The sage who knows the kindling-sticks whence by attrition
wealth is drawn,
Will comprehend what is most high, will know the mighty
Brāhmana.
avś_10.008.21.
अपा॒द् अ॒ग्रे स॒म् अभवत् सो॒ अ॒ग्रे स्व॑र् आ॒भरत् ।
च॒तुष्पाद् भूत्वा॒ भो॒ग्यः स॒र्वम् आ॒दत्त भो॒जनम् ॥२१॥
apā́d ágre sám abhavat só ágre svàr ā́bharat |
cátuṣpād bhūtvā́ bhógyaḥ sárvam ā́datta bhójanam ||21||
Безногим вначале он возник.
Он вначале принес небесный свет.
Став четвероногим, доставляющим наслаждение,
Он взял себе все наслаждение.
Footless at first was he produced, footless he brought celestial
light.
Four-footed grown, and meet for use, he seized each thing
enjoyable.
avś_10.008.22.
भो॒ग्यो भवद् अ॒थो अ॒न्नम् अदद् बहु॒ ।
यो॒ देव॒म् उत्तरा॒वन्तम् उपा॒सातै सनात॒नम् ॥२२॥
bhógyo bhavad átho ánnam adad bahú |
yó devám uttarā́vantam upā́sātai sanātánam ||22||
Станет доставляющим наслаждение,
А также будет есть много еды
(Тот), кто будет почитать
Вечного бога, (обладающего) превосходством.
Useful will he become, and then will he consume great store of
food
The man who humbly worshippeth the eternal and victorious
God.
avś_10.008.23.
सनात॒नम् एनम् आहुर् उता॒द्य॒ स्यात् पु॒नर्णवः ।
अहोरात्रे॒ प्र॒ जायेते अन्यो॒ अन्य॒स्य रूप॒योः ॥२३॥
sanātánam enam āhur utā́dyá syāt púnarṇavaḥ |
ahorātré prá jāyete anyó anyásya rūpáyoḥ ||23||
Вечным его называют —
Да будет и сегодня он возрождающимся вновь!
День и ночь порождаются
Один в форме другого.
Him too they call eternal; he may become new again to-day.
Day and Night reproduce themselves, each from the form the
other wears.
avś_10.008.24.
शतं॒ सह॒स्रम् अयु॒तं न्य॑र्बुदम् असंख्येयं॒ स्व॒म् अस्मिन् नि॒विष्टम् ।
त॒द् अस्य घ्नन्त्य् अभिप॒श्यत एव॒ त॒स्माद् देवो॒ रोचत् एष॒ एत॒त् ॥२४॥
śatáṃ sahásram ayútaṃ nyàrbudam asaṃkhyeyáṃ svám asmin níviṣṭam |
tád asya ghnanty abhipáśyata evá tásmād devó rocat eṣá etát ||24||
Сто, тысяча, десять тысяч, сто миллионов —
Эта бесчисленность вошла в него как свое.
Это у него убивают, а он наблюдает.
Потому этот бог так сверкает.
A hundred, thousand, myriad, yea a hundred million stores of
wealth that passes count are laid in him.
This wealth they kill as he looks on, and now this God shines
bright therefrom.
avś_10.008.25.
बा॒लाद् ए॒कम् अणीयस्क॒म् उतै॒कं ने॒व दृश्यते ।
त॒तः प॒रिष्वजीयसी देव॒ता सा॒ म॒म प्रिया॒ ॥२५॥
bā́lād ékam aṇīyaskám utáikaṃ néva dr̥śyate |
tátaḥ páriṣvajīyasī devátā sā́ máma priyā́ ||25||
Одно меньше конского волоса,
А другого словно и не видно.
Божество, охватывающее больше, чем это (мироздание),
Оно мне дорого.
One is yet finer than a hair, one is not even visible. And hence
the Deity who grasps with firmer hold is dear to me.
avś_10.008.26.
इयं॒ कल्याण्य् अ॑ज॒रा म॒र्त्यस्यामृ॒ता गृहे॒ ।
य॒स्मै कृता॒ श॒ये स॒ य॒श् चका॒र जजा॒र सः॒ ॥२६॥
iyáṃ kalyāṇy àjárā mártyasyāmŕ̥tā gr̥hé |
yásmai kr̥tā́ śáye sá yáś cakā́ra jajā́ra sáḥ ||26||
Эта красавица — нестареющая,
Бессмертная в доме смертного.
Для кого она была создана, тот лежит.
Тот, кто создал ее, сам постарел.
This fair one is untouched by age, immortal in a mortal's house.
He for whom she was made lies low, and he who formed her
hath grown old.
avś_10.008.27.
त्वं॒ स्त्री॒ त्वं॒ पु॒मान् असि त्वं॒ कुमार॒ उत॒ वा कुमारी॒॥
त्वं॒ जीर्णो॒ दण्डे॒न वञ्चसि त्वं॒ जातो॒ भवसि विश्व॒तोमुखः ॥२७॥
tváṃ strī́ tváṃ púmān asi tváṃ kumārá utá vā kumārī́||
tváṃ jīrṇó daṇḍéna vañcasi tváṃ jātó bhavasi viśvátomukhaḥ ||27||
Ты женщина, ты еси мужчина,
Ты юноша или также девушка.
Старый, ты идешь неверной походкой с посохом.
Родившись, ты бываешь с лицом, обращенным во все стороны.
Thou art a woman, and a man; thou art a damsel and a boy.
Grown old thou totterest with a staff, new-born thou lookest
every way.
avś_10.008.28.
उतै॒षां पितो॒त॒ वा पुत्र॒ एषाम् उतै॒षां ज्येष्ठ॒ उत॒ वा कनिष्ठः॒ ।
ए॒को ह देवो॒ म॒नसि प्र॒विष्टः प्रथमो॒ जातः॒ स॒ उ ग॒र्भे अन्तः॒ ॥२८॥
utáiṣāṃ pitótá vā putrá eṣām utáiṣāṃ jyeṣṭhá utá vā kaniṣṭháḥ |
éko ha devó mánasi práviṣṭaḥ prathamó jātáḥ sá u gárbhe antáḥ ||28||
(Он) и отец их или также их сын,
Старший среди них или также младший.
Один лишь бог проник в сознание.
Рожденный первым, он тоже в утробе, внутри.
Either the sire or son of these, the eldest or the youngest child.
As sole God dwelling in the mind, first born, he still is in the
womb.
avś_10.008.29.
पूर्णा॒त् पूर्ण॒म् उ॒द् अचति पूर्णं॒ पूर्णे॒न सिच्यते ।
उतो॒ त॒द् अद्य॒ विद्याम य॒तस् त॒त् परिषिच्य॒ते ॥२९॥
pūrṇā́t pūrṇám úd acati pūrṇáṃ pūrṇéna sicyate |
utó tád adyá vidyāma yátas tát pariṣicyáte ||29||
Из полного полное он выпускает,
Полное поливается полным.
А мы хотели бы сегодня узнать о том,
Откуда это переливается.
Forth from the full he lifts the full, the full he sprinkles with
the full.
Now also may we know the source from which the stream is
sprinkled round.
avś_10.008.30.
एषा॒ सन॒त्नी स॒नम् एव॒ जातै॒षा॒ पुराणी॒ प॒रि स॒र्वं बभूव ।
मही॒ देव्य् उ॑ष॒सो विभाती॒ सै॒केनैकेन मिषता॒ वि॒ चष्टे ॥३०॥ {२८}
eṣā́ sanátnī sánam evá jātáiṣā́ purāṇī́ pári sárvaṃ babhūva |
mahī́ devy ùṣáso vibhātī́ sáikenaikena miṣatā́ ví caṣṭe ||30|| {28}
Она вечная: ведь от века она рождена.
Она древняя, она обошла вселенную.
Великая богиня утренней зари, сверкающая,
Смотрит с помощью каждого, кто моргает.
Brought forth in olden time, the everlasting, high over all that
is was she, the Ancient.
The mighty Goddess of the Morn, refulgent with one eye, looketh
round with one that winketh,
avś_10.008.31.
अ॒विर् वै॒ ना॒म देव॒तर्ते॒नास्ते प॒रीवृता ।
त॒स्या रूपे॒णेमे॒ वृक्षा॒ ह॒रिता ह॒रितस्रजः ॥३१॥
ávir vái nā́ma devátarténāste párīvr̥tā |
tásyā rūpéṇemé vr̥kṣā́ háritā háritasrajaḥ ||31||
Божество по имени Ави
Сидит, окутанное космическим законом.
Благодаря его цвету эти деревья
Зеленые с зелеными венками.
Known by the name of Guardian Grace the Deity sits girt by
Right.
The trees have taken from her hue, green-garlanded, their robe
of green.
avś_10.008.32.
अ॒न्ति स॒न्तं न॒ जहात्य् अ॒न्ति स॒न्तं न॒ पश्यति ।
देव॒स्य पश्य का॒व्यं न॒ ममार न॒ जीर्यति ॥३२॥
ánti sántaṃ ná jahāty ánti sántaṃ ná paśyati |
devásya paśya kā́vyaṃ ná mamāra ná jīryati ||32||
Находящегося рядом он не покидает,
Находящегося рядом он не видит.
Взгляни на мудрость бога:
Он не умирает, не стареет.
When he is near she leaves him not, she sees him not though he
is near.
Behold the wisdom of the God; he hath not died, he grows not
old.
avś_10.008.33.
अपूर्वे॒णेषिता॒ वा॒चस् ता॒ वदन्ति यथायथ॒म् ।
व॒दन्तीर् य॒त्र ग॒छन्ति त॒द् आहुर् ब्रा॒ह्मणं मह॒त् ॥३३॥
apūrvéṇeṣitā́ vā́cas tā́ vadanti yathāyathám |
vádantīr yátra gáchanti tád āhur brā́hmaṇaṃ mahát ||33||
Голоса, поданные небывалым,
Говорят они, как положено.
Куда они идут, говоря,
Это называют великим брáхманом.
Voices that never were before emitted speak as fitteth them.
Whither they go and speak, they say there is the mighty Brāh-
mana.
avś_10.008.34.
य॒त्र देवा॒श् च मनुष्या॑श् चारा॒ ना॒भाव् इव श्रिताः॒ ।
अपां॒ त्वा पु॒ष्पं पृछामि य॒त्र त॒न् माय॒या हित॒म् ॥३४॥
yátra devā́ś ca manuṣyā̀ś cārā́ nā́bhāv iva śritā́ḥ |
apā́ṃ tvā púṣpaṃ pr̥chāmi yátra tán māyáyā hitám ||34||
Где боги и люди
Как спицы в ступицу вставлены —
Я спрашиваю тебя о цветке вод:
Где он был помещен сверхъестественной силой?
I ask thee where the waters' flower by wondrous magic art was
placed,
Thereon the Gods and men are set as spokes are fastened in the
nave.
avś_10.008.35.
ये॒भिर् वा॒त इषितः॒ प्रवा॒ति ये॒ द॒दन्ते प॒ञ्च दि॒शः सध्री॒चीः ।
य॒ आ॒हुतिम् अत्य॒मन्यन्त देवा॒ अपां॒ नेता॒रः कतमे॒ त॒ आसन् ॥३५॥
yébhir vā́ta iṣitáḥ pravā́ti yé dádante páñca díśaḥ sadhrī́cīḥ |
yá ā́hutim atyámanyanta devā́ apā́ṃ netā́raḥ katamé tá āsan ||35||
Благодаря кому веет ветер, посланный (вперед),
Кто держит вместе пять сторон света,
Те боги, что считали себя за пределами жертвы,
Предводители вод — сколько их было?
Who gave command unto the wind that blowet!
Who ranged the five united heavenly regions?
Who were the Gods who cared not for oblations!
Which of them brought the sacrificial waters?
avś_10.008.36.
इमा॒म् एषां पृथिवीं॒ व॒स्त ए॒को ऽन्त॒रिक्षं प॒र्य् ए॒को बभूव ।
दि॒वम् एषां ददते यो॒ विधर्ता॒ वि॒श्वा आ॒शाः प्र॒ति रक्षन्त्य् ए॒के ॥३६॥
imā́m eṣāṃ pr̥thivī́ṃ vásta éko 'ntárikṣaṃ páry éko babhūva |
dívam eṣāṃ dadate yó vidhartā́ víśvā ā́śāḥ práti rakṣanty éke ||36||
Один из них рядится в эту землю;
Другой охватил воздушное пространство;
Тот из них, кто распределитель, держит небо;
Некоторые охраняют все области.
One God inhabiteth the earth we live on; another hath encom-
passed air's mid-region.
One, the Supporter, takes the heaven and bears it: some keep-
ing watch guard all the quarters safely.
avś_10.008.37.
यो॒ विद्या॒त् सू॒त्रं वि॒ततं य॒स्मिन्न् ओ॒ताः प्रजा॒ इमाः॒ ।
सू॒त्रं सू॒त्रस्य यो॒ विद्या॒द् स॒ विद्याद् ब्रा॒ह्मणं मह॒त् ॥३७॥
yó vidyā́t sū́traṃ vítataṃ yásminn ótāḥ prajā́ imā́ḥ |
sū́traṃ sū́trasya yó vidyā́d sá vidyād brā́hmaṇaṃ mahát ||37||
Кто будет знать нить протянутую,
В которую вотканы эти потомки,
Кто будет знать нить нити,
Тот будет знать великого брáхмана.
The man who knows the drawn-out string on which these crea-
tures all are strung,
The man who knows the thread's thread, he may know the
mighty Brāhmana.
avś_10.008.38.
वे॒दाहं॒ सू॒त्रं वि॒ततं य॒स्मिन्न् ओ॒ताः प्रजा॒ इमाः॒ ।
सू॒त्रं सू॒त्रस्याहं॒ वेदा॒थो य॒द् ब्रा॒ह्मणं मह॒द् ॥३८॥
védāháṃ sū́traṃ vítataṃ yásminn ótāḥ prajā́ imā́ḥ |
sū́traṃ sū́trasyāháṃ vedā́tho yád brā́hmaṇaṃ mahád ||38||
Знаю я нить протянутую,
В которую вотканы эти потомки,
Нить нити я знаю,
А также (то), что великий брáхман.
I know the drawn-out string, the thread whereon these creatures
all are strung.
I know the thread's thread also, thus I know the mighty Brah-
ma na.
avś_10.008.39.
य॒द् अन्तरा॒ द्या॒वापृथिवी॒ अग्नि॒र् ऐ॒त् प्रद॒हन् विश्वदाव्यः॑ ।
य॒त्रा॒तिष्ठन्न् ए॒कपत्नीः पर॒स्तात् क्वे॑वासीन् मातरि॒श्वा तदा॒नीम् ॥३९॥
yád antarā́ dyā́vāpr̥thivī́ agnír áit pradáhan viśvadāvyàḥ |
yátrā́tiṣṭhann ékapatnīḥ parástāt kvèvāsīn mātaríśvā tadā́nīm ||39||
Когда между небом и землей прошел Агни,
Сжигающий, всеопаляющий,
Где находились по ту сторону жены одного (мужа),
Где же был Матаришван в то время?
When Agni passed between the earth and heaven devouring with
his flame the all-consumer,
Where dwelt afar the spouses of one husband, where at that
moment, where was Mātarisvan?
avś_10.008.40.
अप्स्व् आ॑सीन् मातरि॒श्वा प्र॒विष्टः प्र॒विष्टा देवाः॒ सलिला॒न्य् आसन्॥
बृह॒न् ह तस्थौ र॒जसो विमा॒नः प॒वमानो हरि॒त आ॒ विवेश ॥४०॥
apsv ā̀sīn mātaríśvā práviṣṭaḥ práviṣṭā devā́ḥ salilā́ny āsan||
br̥hán ha tasthau rájaso vimā́naḥ pávamāno haríta ā́ viveśa ||40||
В водах пребывал вошедший (туда) Матаришван,
В волнах пребывали вошедшие (туда) боги.
Очень высоко стоял измеритель пространства.
(Сома) очищающийся вошел в рыжеватых.
Into the floods had Mātarisvan entered, the deities had past in-
to the waters.
There stood the mighty measurer of the region: into the ver-
dant plants went Pavamāna.
avś_10.008.41.
उ॒त्तरेणेव गयत्री॒म् अमृ॒ते॒ ऽधि वि॒ चक्रमे ।
सा॒म्ना ये॒ सा॒म संविदु॒र् अज॒स् त॒द् ददृशे क्व॑ ॥४१॥
úttareṇeva gayatrī́m amŕ̥té 'dhi ví cakrame |
sā́mnā yé sā́ma saṃvidúr ajás tád dadr̥śe kvà ||41||
Даже выше, чем гаятри,
Он выступил к бессмертному.
(Те), что знают полностью мелодию за мелодией,
(Могут просить): где же виден нерожденный?
Over the Gāyatri, above the immortal world he strode away.
Those who by Song discovered Song—where did the Unborn see
that thing?
avś_10.008.42.
निवे॒शनः संग॒मनो व॒सूनां देव॒ इव सविता॒ सत्य॒धर्मा ।
इ॒न्द्रो न॒ तस्थौ समरे॒ ध॒नानाम् ॥४२॥
nivéśanaḥ saṃgámano vásūnāṃ devá iva savitā́ satyádharmā |
índro ná tasthau samaré dhánānām ||42||
Дающий покой, собиратель благ,
Как бог Савитар, с истинным законом
Стоит он, как Индра, в битве за добычу.
Luller to rest, and gatherer-up of treasures, Savitar like a God
whose laws are constant, hath stood like Indra in the war for
riches.
avś_10.008.43.
पुण्ड॒रीकं न॒वद्वारं त्रिभि॒र् गुणे॒भिर् आ॒वृतम् ।
त॒स्मिन् य॒द् यक्ष॒म् आत्मन्व॒त् त॒द् वै॒ ब्रह्मवि॒दो विदुः ॥४३॥
puṇḍárīkaṃ návadvāraṃ tribhír guṇébhir ā́vr̥tam |
tásmin yád yakṣám ātmanvát tád vái brahmavído viduḥ ||43||
(Белый) цветок лотоса с девятью вратами,
Покрытый тремя нитями,
Какое в нем чудо, обладающее атманом,
Это знают только знатоки брáхмана.
Men versed in sacred knowledge know that living Being that
abides.
In the nine-portalled Lotus Flower, enclosed with triple bands
and bonds.
avś_10.008.44.
अकामो॒ धी॒रो अमृ॒तः स्वयंभू॒ र॒सेन तृप्तो॒ न॒ कु॒तश् चनो॒नः ।
त॒म् एव॒ विद्वा॒न् न॒ बिभाय मृत्यो॒र् आत्मा॒नं धी॒रम् अज॒रं यु॒वानम् ॥४४॥ {२९}
akāmó dhī́ro amŕ̥taḥ svayaṃbhū́ rásena tr̥ptó ná kútaś canónaḥ |
tám evá vidvā́n ná bibhāya mr̥tyór ātmā́naṃ dhī́ram ajáraṃ yúvānam ||44|| {29}
Свободный от страстей, мудрый, бессмертный, самосущий,
Насытившийся соком, ни в чем не недостаточный —
Знающий этот атман, мудрый, нестареющий, юный,
Не боится смерти.
Desireless, firm, immortal, self-existent, contented with the es-
sence, lacking nothing,
Free from the fear of Death is he who knoweth that Soul cou-
rageous, youthful, undecaying.