rv10.034.01

प्रा॒वे॒पा मा॑ बृह॒तो मा॑दयन्ति प्रवाते॒जा इरि॑णे॒ वर्वृ॑तानाः। सोम॑स्येव मौजव॒तस्य॑ भ॒क्षो वि॒भीद॑को॒ जागृ॑वि॒र्मह्य॑मच्छान्॥

prāvepā mā bṛhato mādayanti pravātejā iriṇe varvṛtānāḥ |
somasyeva maujavatasya bhakṣo vibhīdako jāgṛvir mahyam acchān ||

Дрожащие (орехи-) серьги огромного (дерева) опьяняют меня,
Рожденные на ветру, перекатывающиеся в углублении.
Как глоток сомы с (горы) Муджават,
Показалась мне бодрствующая (игральная кость) вибхидака.

"Die Ohrenbommeln des hohen Baums, die im Sturmwind geborenen, berauschen mich, wenn sie in der Rinne trudeln. Wie ein Trunk Soma vom Berge Mujavat deuchte mir der wach haltende Vibhidakawürfel."

SPRUNG from tall trees on windy heights, these rollers transport me as they turn upon the table. Dearer to me the die that never slumbers than the deep draught of Mujavan's own Soma.


rv10.034.02

न मा॑ मिमेथ॒ न जि॑हीळ ए॒षा शि॒वा सखि॑भ्य उ॒त मह्य॑मासीत्। अ॒क्षस्या॒हमे॑कप॒रस्य॑ हे॒तोरनु॑व्रता॒मप॑ जा॒याम॑रोधम्॥

na mā mimetha na jihīḷa eṣā śivā sakhibhya uta mahyam āsīt |
akṣasyāham ekaparasya hetor anuvratām apa jāyām arodham ||

Не бранила меня, не сердилась она.
Благосклонна к друзьям и ко мне была.
Из-за одной лишней игральной кости
Я оттолкнул преданную жену.

"Sie hat mich nie gescholten, nie war sie ärgerlich, sie war freundlich gegen die Kameraden und gegen mich. Um des Würfels willen, der um Eins zu hoch war, habe ich die treue Ehefrau von mir gestoßen."

She never vexed me nor was angry with me, but to my friends and me was ever gracious. For the die's sake, whose single point is final, mine own devoted wife I alienated.


rv10.034.03

द्वेष्टि॑ श्व॒श्रूरप॑ जा॒या रु॑णद्धि॒ न ना॑थि॒तो वि॑न्दते मर्डि॒तार॑म्। अश्व॑स्येव॒ जर॑तो॒ वस्न्य॑स्य॒ नाहं वि॑न्दामि कित॒वस्य॒ भोग॑म्॥

dveṣṭi śvaśrūr apa jāyā ruṇaddhi na nāthito vindate marḍitāram |
aśvasyeva jarato vasnyasya nāhaṃ vindāmi kitavasya bhogam ||

Ненавидит свекровь, отталкивает жена.
Несчастный не находит сочувствующего.
Как в старой лошади на продажу,
Я не нахожу пользы в игроке.

"Die Schwiegermutter ist mir feind, die Gattin stößt mich von sich. In Not geraten, findet der Spieler keinen Erbarmer: Ich finde an dem Spieler keinen Nutzen, so wenig wie an einem alten verkäuflichen Pferd."

My wife holds me aloof, her mother hates me: the wretched man finds none to give him comfort. As of a costly horse grown old and feeble, I find not any profit of the gamester.


rv10.034.04

अ॒न्ये जा॒यां परि॑ मृशन्त्यस्य॒ यस्यागृ॑ध॒द्वेद॑ने वा॒ज्य१॒॑क्षः। पि॒ता मा॒ता भ्रात॑र एनमाहु॒र्न जा॑नीमो॒ नय॑ता ब॒द्धमे॒तम्॥

anye jāyām pari mṛśanty asya yasyāgṛdhad vedane vājy akṣaḥ |
pitā mātā bhrātara enam āhur na jānīmo nayatā baddham etam ||

Другие ласкают жену того,
На чье имущество накинулась стремительная игральная кость.
Отец, мать, братья говорят о нем:
Мы не знаем (его!) Уведите его связанным!

"Andere vergreifen sich an dessen Weibe, nach wessen Habe der beutemachende Würfel Begehren trägt. Vater, Mutter und Brüder sagen von ihm: Wir kennen ihn nicht, führet ihn gefesselt fort!"

Others caress the wife of him whose riches the die hath coveted, that rapid courser: Of him speak father, mother, brothers saying, We know him not: bind him and take him with you.


rv10.034.05

यदा॒दीध्ये॒ न द॑विषाण्येभिः परा॒यद्भ्योऽव॑ हीये॒ सखि॑भ्यः। न्यु॑प्ताश्च ब॒भ्रवो॒ वाच॒मक्र॑तँ॒ एमीदे॑षां निष्कृ॒तं जा॒रिणी॑व॥

yad ādīdhye na daviṣāṇy ebhiḥ parāyadbhyo 'va hīye sakhibhyaḥ |
nyuptāś ca babhravo vācam akrataṃ emīd eṣāṃ niṣkṛtaṃ jāriṇīva ||

Когда я решаю: Я не буду играть с ними,
Отстану от уходящих товарищей, –
То стоит брошенным коричневым (костям) подать голос,
Как я спешу на свидание с ними, подобно любовнице.

"Wenn ich mir vornehme: ich will nicht mehr mit ihnen spielen, ich bleibe hinter den fortgehenden Kameraden zurück - und wenn die geworfenen Braunen ihre Stimme erheben, so eile ich doch zu ihrem Stelldichein wie eine Buhlin."

When I resolve to play with these no longer, my friends depart from me and leave me lonely. When the brown dice, thrown on the board, have rattled, like a fond girl I seek the place of meeting.


rv10.034.06

स॒भामे॑ति कित॒वः पृ॒च्छमा॑नो जे॒ष्यामीति॑ त॒न्वा॒३॒॑ शूशु॑जानः। अ॒क्षासो॑ अस्य॒ वि ति॑रन्ति॒ कामं॑ प्रति॒दीव्ने॒ दध॑त॒ आ कृ॒तानि॑॥

sabhām eti kitavaḥ pṛcchamāno jeṣyāmīti tanvā śūśujānaḥ |
akṣāso asya vi tiranti kāmam pratidīvne dadhata ā kṛtāni ||

В собрание идет игрок, спрашивая себя:
Я выиграю? (и) подбадривая себя.
Игральные кости пресекают его желание,
Они отдают противнику счастливые броски.

"In die Halle geht der Spieler sich erkundigend und sich breit machend in der Hoffnung: Ich werde siegen. Die Würfel aber halten seinen Wunsch hin, indem sie dem Gegenspieler die höchsten Würfe zubringen."

The gamester seeks the gambling-house, and wonders, his body all afire, Shall I be lucky? Still do the dice extend his eager longing, staking his gains against his adversary.


rv10.034.07

अ॒क्षास॒ इद॑ङ्कु॒शिनो॑ नितो॒दिनो॑ नि॒कृत्वा॑न॒स्तप॑नास्तापयि॒ष्णवः॑। कु॒मा॒रदे॑ष्णा॒ जय॑तः पुन॒र्हणो॒ मध्वा॒ सम्पृ॑क्ताः कित॒वस्य॑ ब॒र्हणा॑॥

akṣāsa id aṅkuśino nitodino nikṛtvānas tapanās tāpayiṣṇavaḥ |
kumāradeṣṇā jayataḥ punarhaṇo madhvā sampṛktāḥ kitavasya barhaṇā ||

Ведь игральные кости – цепляющие крючьями, колющие,
Порабощающие, мучающие, испепеляющие,
Дающие мимолетние дары, вновь поражающие победителя.
Пропитанные медом, они мощно (держат) игрока.

"Die Würfel haben Widerhaken, Stacheln; sie sind Vereitler, Quäler, Quälgeister. Ihre Geschenke sind wie die der Kinder; sie schlagen den Sieger wieder. Durch des Spielers Übereifer sind sie mit Honig durchtränkt."

Dice, verily, are armed with goads and driving-hooks, deceiving and tormenting, causing grievous woe. They give frail gifts and then destroy the man who wins, thickly anointed with the player's fairest good.


rv10.034.08

त्रि॒प॒ञ्चा॒शः क्री॑ळति॒ व्रात॑ एषां दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॑र्मा। उ॒ग्रस्य॑ चिन्म॒न्यवे॒ ना न॑मन्ते॒ राजा॑ चिदेभ्यो॒ नम॒ इत्कृ॑णोति॥

tripañcāśaḥ krīḷati vrāta eṣāṃ deva iva savitā satyadharmā |
ugrasya cin manyave nā namante rājā cid ebhyo nama it kṛṇoti ||

Резвится их стая числом трижды пятьдесят –
(Она) как бог Савитар, чей закон – истина.
Не склоняются они перед яростью даже могучего.
Даже царь делает им поклон.

"Ihre Schar tummelt sich dreimal fünfzig zählend, ihre Regeln sind gültig wie die des Gottes Savit?. Sie beugen sich nicht vor dem Zorn auch der Gewaltigen; auch der König macht ihnen eine Verbeugung."

Merrily sports their troop, the three-and-fifty, like Savitar the God whose ways are faithful. They bend not even to the mighty's anger: the King himself pays homage and reveres them.


rv10.034.09

नी॒चा व॑र्तन्त उ॒परि॑ स्फुरन्त्यह॒स्तासो॒ हस्त॑वन्तं सहन्ते। दि॒व्या अङ्गा॑रा॒ इरि॑णे॒ न्यु॑प्ताः शी॒ताः सन्तो॒ हृद॑यं॒ निर्द॑हन्ति॥

nīcā vartanta upari sphuranty ahastāso hastavantaṃ sahante |
divyā aṅgārā iriṇe nyuptāḥ śītāḥ santo hṛdayaṃ nir dahanti ||

Они катятся вниз, прыгают вверх.
Без рук они одолевают того, у кого есть руки.
Небесные уголья, брошенные в углубление,
Они сжигают сердце, хотя и холодные.

"Sie rollen nieder, schnellen in die Höhe, ohne Hände zwingen sie dem, der Hände hat. Die überirdischen Kohlen, in die Rinne geworfen, versengen das Herz, obwohl sie kalt sind."

Downward they roll, and then spring quickly upward, and, handless, force the man with hands to serve them. Cast on the board, like lumps of magic charcoal, though cold themselves they bum the heart to ashes.


rv10.034.10

जा॒या त॑प्यते कित॒वस्य॑ ही॒ना मा॒ता पु॒त्रस्य॒ चर॑तः॒ क्व॑ स्वित्। ऋ॒णा॒वा बिभ्य॒द्धन॑मि॒च्छमा॑नो॒ऽन्येषा॒मस्त॒मुप॒ नक्त॑मेति॥

jāyā tapyate kitavasya hīnā mātā putrasya carataḥ kva svit |
ṛṇāvā bibhyad dhanam icchamāno 'nyeṣām astam upa naktam eti ||

Страдает брошенная жена игрока
(И) мать сына, бродящего неизвестно где.
Обремененный долгами, испуганно ищущий денег,
Идет он ночью в дом других (людей).

"Verlassen härmt sich des Spielers Weib, die Mutter des Sohnes, der wer weiß wo hingeht. Verschuldet geht er voll Furcht Geld suchend bei der Nacht in das Haus anderer."

The gambler's wife is left forlorn and wretched: the mother mourns the son who wanders homeless. In constant fear, in debt, and seeking riches, he goes by night unto the home of others.


rv10.034.11

स्त्रियं॑ दृ॒ष्ट्वाय॑ कित॒वं त॑तापा॒न्येषां॑ जा॒यां सुकृ॑तं च॒ योनि॑म्। पू॒र्वा॒ह्णे अश्वा॑न्युयु॒जे हि ब॒भ्रून्सो अ॒ग्नेरन्ते॑ वृष॒लः प॑पाद॥

striyaṃ dṛṣṭvāya kitavaṃ tatāpānyeṣāṃ jāyāṃ sukṛtaṃ ca yonim |
pūrvāhṇe aśvān yuyuje hi babhrūn so agner ante vṛṣalaḥ papāda ||

Игрок стал мучиться, увидев женщину –
Жену других и (их) уютный домашний очаг.
Но ведь он с раннего утра запряг коричневых коней,
(И вот) лег он перед огнем, как слуга.

Es peinigt den Spieler, als er das Eheweib und das wohlbereitete Lager anderer sah. Da er schon am Vormittag die braunen Rosse angespannt hatte, so sank er elend in der Nähe des Feuers nieder:

Sad is the gambler when he sees a matron, another's wife, and his well-ordered dwelling. He yokes the brown steeds in the early morning, and when the fire is cold sinks down an outcast.


rv10.034.12

यो वः॑ सेना॒नीर्म॑ह॒तो ग॒णस्य॒ राजा॒ व्रात॑स्य प्रथ॒मो ब॒भूव॑। तस्मै॑ कृणोमि॒ न धना॑ रुणध्मि॒ दशा॒हं प्राची॒स्तदृ॒तं व॑दामि॥

yo vaḥ senānīr mahato gaṇasya rājā vrātasya prathamo babhūva |
tasmai kṛṇomi na dhanā ruṇadhmi daśāham prācīs tad ṛtaṃ vadāmi ||

Кто есть полководец вашей великой армии,
Царь, первый в содружестве,
Ему я протягиваю десять (пальцев)
(И) произношу эту клятву: Я не удерживаю богатства!

"Wer der Heerführer eurer großen Truppe, der oberste König des Heerhaufens geworden ist, dem strecke ich die zehn Finger entgegen und schwöre einen Eid: Ich halte keine Schätze zurück."

To the great captain of your mighty army, who hath become the host's imperial leader, To him I show my ten extended fingers: I speak the truth. No wealth am I withholding.


rv10.034.13

अ॒क्षैर्मा दी॑व्यः कृ॒षिमित्कृ॑षस्व वि॒त्ते र॑मस्व ब॒हु मन्य॑मानः। तत्र॒ गावः॑ कितव॒ तत्र॑ जा॒या तन्मे॒ वि च॑ष्टे सवि॒तायम॒र्यः॥

akṣair mā dīvyaḥ kṛṣim it kṛṣasva vitte ramasva bahu manyamānaḥ |
tatra gāvaḥ kitava tatra jāyā tan me vi caṣṭe savitāyam aryaḥ ||

Не играй с костями, (лучше) вспахивай пашню!
Наслаждайся имуществом, ценя (его) высоко!
Вот коровы, о игрок, вот жена, –
На это указывает мне этот господин Савитар.

"Spiele nicht mehr mit den Würfeln, bestelle deinen Acker; begnüge dich mit deinem Besitz, ihn hoch haltend! Da sind deine Rinder, o Spieler, da dein Weib. Dies tut mir dieser Savit?, der Herr, kund."

Play not with dice: no, cultivate thy corn-land. Enjoy the gain, and deem that wealth sufficient. There are thy cattle there thy wife, O gambler. So this good Savitar himself hath told me.


rv10.034.14

मि॒त्रं कृ॑णुध्वं॒ खलु॑ मृ॒ळता॑ नो॒ मा नो॑ घो॒रेण॑ चरता॒भि धृ॒ष्णु। नि वो॒ नु म॒न्युर्वि॑शता॒मरा॑तिर॒न्यो ब॑भ्रू॒णां प्रसि॑तौ॒ न्व॑स्तु॥

mitraṃ kṛṇudhvaṃ khalu mṛḷatā no mā no ghoreṇa caratābhi dhṛṣṇu |
ni vo nu manyur viśatām arātir anyo babhrūṇām prasitau nv astu ||

Заключите же дружбу! Помилуйте нас!
Не привораживайте нас дерзко ужасным (колдовством)!
Да уляжется ваша ярость (и) враждебность!
Пусть другой будет теперь в сетях коричневых!

"Schließet also Freundschaft und erbarmet euch! Tut es uns nicht mehr dreist mit eurem schrecklichen Zauber an! Euer Groll und eure Ungunst soll sich jetzt legen; ein anderer soll jetzt in den Banden der Braunen sein!"

Make me your friend: show us some little mercy. Assail us not with your terrific fierceness. Appeased be your malignity and anger, and let the brown dice snare some other captive.


Translations compiled by Dr. Mārcis Gasūns.